Cuốn sách mang tên mình

Ánh đèn vàng trong hiệu sách không đủ sáng để xua đi bóng tối bám trên những kệ gỗ cao đến tận trần. Nam ngồi trên chiếc ghế gỗ cứng, cạnh quầy sách cũ kỹ phủ lớp bụi mỏng. Không khí nơi đây có mùi giấy cũ, mùi trầm khô và một thứ hương rất lạ, như thể thời gian bị ngưng đọng lại trong từng trang sách. Người đàn ông tên Khải đặt trước mặt anh một tách trà nóng, làn hơi mảnh bay lên rồi biến mất vào khoảng không tĩnh mịch.

“Có vài nguyên tắc cháu nhất định phải nhớ,” ông Khải nói, giọng điềm tĩnh nhưng rành rọt từng chữ, giống như đã lặp lại điều này vô số lần với vô số con người. “Thứ nhất, chỉ được đọc cuốn sách mang tên mình. Thứ hai, tuyệt đối không được đọc chương cuối cùng của chính cuốn sách đó.”

Nam ngước nhìn ông, đôi mắt mệt mỏi vì mất ngủ nhưng không giấu nổi sự hoài nghi. “Nếu đọc chương cuối thì sao?”

Ông Khải không trả lời ngay. Ông chậm rãi đưa tay nâng tách trà, nhấp một ngụm, rồi đặt xuống. “Cháu sẽ không muốn biết đâu.”

Câu trả lời vòng vo nhưng không hề có ý đùa cợt. Nam nhận ra người đàn ông này không phải kiểu người nói những điều vô nghĩa. Ông Khải mặc một chiếc áo len màu xám tro, dáng ngồi thẳng như một thủ thư già đã quen với sự im lặng của thư viện. Ánh mắt ông nhìn Nam như thể nhìn thấu từng ngóc ngách trong tâm trí anh.

“Hiệu sách này mở từ 0 giờ đến 4 giờ sáng,” ông Khải nói tiếp. “Mỗi người đến đây đều có một nỗi hối tiếc đủ sâu để nhìn thấy cánh cửa. Cháu cũng vậy.”

Nam cúi đầu, bàn tay khẽ nắm chặt đầu gối. Đã ba tháng kể từ đêm Minh Thư bỏ đi. Ba tháng mất ngủ, lang thang khắp con phố cũ từng cùng em đi ăn chè, từng cùng em tránh mưa dưới mái hiên tiệm tạp hóa. Ba tháng sống trong cảm giác tội lỗi như bị bóp nghẹt lấy ngực. Anh đã gặp ông Khải đêm trước. Ông không hỏi gì, nhưng câu đầu tiên ông nói với anh là: “Cháu có hối tiếc điều gì không?” Nam đã không trả lời. Nhưng ánh mắt anh đã trả lời hết thảy.

“Đi theo ta,” ông Khải đứng dậy, dẫn Nam sâu vào trong hiệu sách. Những dãy kệ song song chạy dài hun hút, đến mức Nam có cảm giác gian phòng này không thể nằm gọn trong một con ngõ nhỏ giữa phố được. Trên gáy sách không có tên tác giả, không có tựa đề. Chúng im lìm như những hồn ma chờ được gọi đúng tên.

Cuối cùng, ông Khải dừng lại trước một kệ sách thấp hơn, nơi những cuốn sách bìa da đủ màu nằm san sát nhau. Ông rút ra một cuốn, quay lại đưa cho Nam.

“Cuốn sách của cháu.”

Nam nhận cuốn sách bằng đôi tay run rẩy. Bìa da màu xám, mềm nhưng cũ kỹ, trên gáy sách in chìm ba chữ: Nguyễn Hoài Nam. Anh nhìn chằm chằm vào nó. Cuộc đời anh nằm gọn trong một cuốn sách mỏng đến bất ngờ.

“Cháu có thể đọc,” ông Khải nói. “Nhưng hãy nhớ những gì ta đã dặn.”

Nam cầm cuốn sách, lùi về chỗ ngồi cũ gần cửa sổ. Ánh đèn vàng soi lên trang giấy trắng ngà. Anh không biết mình nên mở trang đầu hay giữa cuốn. Ngón tay anh đặt lên bìa một lúc lâu, như thể muốn cảm nhận từng thớ da khô ráp. Đây không phải mơ. Đêm qua không phải ảo giác. Cánh cửa đã biến mất lúc 4 giờ sáng. Sáng nay, khi anh quay lại con ngõ, bức tường tiệm tạp hóa cũ vẫn sừng sững như chưa từng có lối vào nào. Vậy mà giờ anh đang ngồi đây, cầm trên tay cuốn sách của chính cuộc đời mình.

Anh lật mở trang đầu.

Chữ không giống chữ in. Chúng như được viết bằng một loại mực không cố định, mỗi dòng hiện lên rồi mềm mại trôi đi, như sương tan trong ánh nắng. Nhưng Nam vẫn đọc được. Không phải bằng mắt, mà bằng một thứ cảm giác từ sâu thẳm bên trong. Anh thấy.

Căn phòng quen thuộc hiện ra. Đó là buổi tối định mệnh, nhưng khác. Trong cuộc đời thay thế này, anh đã không cãi nhau với Minh Thư. Anh đã kìm được cơn giận vô cớ, đã không nói những lời tổn thương. Minh Thư ở nhà, ngồi trong phòng, vẫn sống.

Nhưng cuốn sách không dừng ở đó.

Nó dẫn Nam đi tiếp, mở ra những điều anh chưa từng nghĩ đến. Cuộc sống của cả gia đình dần trôi theo hướng khác. Không có cái chết của Minh Thư, nhưng cũng không có sự gắn kết nào. Những mâu thuẫn âm thầm giữa cha và mẹ, vốn đã sâu, không còn được che giấu sau nỗi đau chung. Họ ly hôn. Nam bỏ nghề biên tập, rời nhà xuất bản, sống lặng lẽ ở một tỉnh xa. Còn Minh Thư, dù sống sót, lại trở nên khép kín. Cô yêu một người nhưng không dám sống thật. Cô bất hạnh theo một cách lặng im hơn, mà Nam thì ở quá xa để nhận ra.

Mẹ già một mình trong căn nhà quá rộng. Ba đến thăm mỗi dịp giỗ mà chẳng ai biết nên nói gì. Không có cái chết nào, nhưng sự mất mát vẫn len vào từng ngóc ngách gia đình, mỗi người một nỗi cô đơn riêng. Nam trông thấy Minh Thư trong một đêm mưa khác, ngồi bên cửa sổ, tay cầm chiếc điện thoại tối đèn, đôi mắt buồn như thể chờ một tin nhắn chưa từng đến. Anh thấy chính mình trong một ngôi nhà trọ giữa đồi cà phê, gương mặt sạm nắng, nhưng trống rỗng. Anh thấy cha mẹ dần cách xa nhau, từng bước, từng bước, cho tới khi không còn ai quay đầu. Anh thấy tất cả những con người từng thương nhau nay chỉ lịch sự hỏi thăm như những người xa lạ.

Càng đọc, càng thấy nhói lên một nhận thức: cái chết của Minh Thư đã cứu gia đình anh khỏi một kiểu buông xuôi khác. Mất mát khiến họ gắn lại với nhau, dù chỉ bằng nỗi đau. Còn trong cuộc đời này, nơi em sống, họ chưa từng chữa lành được điều gì. Họ chỉ chậm rãi đánh mất nhau, từ từ, không ai kịp nhận ra.

Nam gấp cuốn sách lại. Ngực anh nghẹn ứ. Không phải vì hụt hẫng khi cuộc đời thay thế không phải là thiên đường. Mà vì anh hiểu ra một điều lạnh lẽo: không có con đường nào không phải trả giá. Ngay cả khi em gái anh sống sót, cả gia đình vẫn tan vỡ theo một cách khác. Không có lựa chọn hoàn hảo. Hối tiếc của anh chưa bao giờ có lối thoát trọn vẹn.

Một giọt nước rơi xuống mu bàn tay anh. Anh không hề hay biết mình đã khóc từ lúc nào.

“Cuốn sách cho cháu thấy điều cháu cần thấy, không phải điều cháu muốn thấy.”

Nam ngẩng lên. Ông Khải đang đứng tựa nhẹ vào kệ sách, tay cầm tách trà ấm, ánh mắt điềm tĩnh như mặt hồ không gió. “Cháu vừa thấy một phiên bản khác của chính mình. Nếu đêm đó cháu không cãi nhau với em gái, chuyện gì sẽ xảy ra. Cháu thấy rồi đấy.”

Nam siết lấy gáy cuốn sách. Cảm giác mát lạnh như thấm vào da anh. Anh muốn đọc thêm. Muốn lật xem tiếp, muốn biết liệu ở cuộc đời này Minh Thư có thật sự hạnh phúc không. Nhưng câu nói của ông Khải như một nhát chặn. Anh buông tay.

“Không có cuộc đời nào trọn vẹn,” ông Khải nói. “Mỗi người đến đây đều nghĩ rằng chỉ cần chọn khác một lần, mọi thứ sẽ tốt hơn. Nhưng sách không viết điều ta muốn thấy. Sách chỉ lật mở những gì còn bị giấu kín trong ta.”

Nam hít vào thật sâu. “Cháu vẫn không hiểu,” anh nói, giọng khàn đặc. “Hiệu sách này… tại sao lại có thể viết ra những điều chưa từng xảy ra?”

Ông Khải không trả lời. Ông chỉ đặt tách trà xuống bàn, xoay người về phía quầy. “Trời sắp sáng rồi. Cháu nên về.”

Nhưng Nam không đứng dậy. Anh nhìn những dãy kệ sách phía xa, thấy mỗi cuốn sách như một tương lai đã không đến. Một câu hỏi quay quắt trong đầu anh không thể buông: Nếu cuốn sách của mình đã đau đến thế, thì những con người khác đến đây làm sao chịu nổi?

Đúng lúc đó, ngoài cửa hiệu, ánh đèn đường vàng vọt chiếu hắt lên mặt kính. Kim đồng hồ trên cổ tay Nam chỉ 3 giờ 42 phút. Còn mười tám phút nữa, cánh cửa sẽ biến mất cùng với ông già và những chiếc kệ không tên. Nam vẫn ngồi yên, hai tay đặt trên cuốn sách bìa da xám.

“Ngày mai cháu có thể quay lại không?” anh hỏi, giọng nhỏ như tự vấn chính mình.

Ông Khải im lặng một lúc, rồi khẽ gật đầu. “Nếu cháu vẫn còn nhìn thấy cửa.”

Sáng hôm sau, hay nói đúng hơn là khi màn đêm lại buông xuống, Nam trở lại đúng con ngõ cũ. Lần này anh không lang thang vô định nữa. Anh đến với một mục đích. Và cánh cửa vẫn ở đó, không biển hiệu, không màu sắc rực rỡ, chỉ lặng lẽ tồn tại như một nốt trầm trong lòng phố vắng.

Anh bước vào. Người giữ hiệu sách đang đứng cạnh quầy, như đã chờ sẵn.

“Cháu ở lại làm nhân viên tạm thời,” ông Khải nói, không phải câu hỏi.

Nam gật đầu. Không do dự.

Đêm nay, anh chính thức bắt đầu công việc tại hiệu sách. Người ta bảo nhân viên phải thuộc lòng quy tắc, phải biết cách tìm sách cho khách mà không xâm phạm đến những trang không nên đọc. Nhưng gã thiếu ngủ đến từ thế giới bên ngoài vẫn chưa biết gì. Anh chỉ biết rằng, bên trong nơi này có một lối vào khác của quá khứ. Có lẽ, anh nghĩ, nếu làm việc đủ lâu, anh sẽ tìm được cách đối diện với những gì đã mất.

Ở góc khuất gần kệ sách phía sau, một bóng người khẽ động đậy. An Nhiên bước ra, trên tay ôm một chồng sách mỏng vừa lau bụi xong. Mái tóc dài buộc hờ, gương mặt cô hiện lên dưới ánh đèn vàng với nụ cười nhàn nhạt.

“Anh mới tới à?” cô hỏi, giọng trong như tiếng chuông nhỏ lạc giữa đêm khuya.

Nam giật mình. Anh không hề nghe thấy tiếng bước chân của cô.

“Tôi là An Nhiên,” cô nói, nghiêng đầu nhìn anh một thoáng. Rồi cô bước chậm về phía quầy, đặt chồng sách xuống cạnh tách trà đã nguội. “Chào mừng anh đến với chỗ làm từ nửa đêm đến gần sáng.”

Cô cười, nhưng mắt cô không cười. Ánh nhìn của cô như đang đặt một câu hỏi mà anh chưa kịp hiểu. Nam khẽ gật đầu thay cho lời chào, rồi đưa mắt nhìn theo cô. Anh có cảm giác cô rất quen với nơi này, quen đến mức như chưa từng rời đi. Và trên tay cô, những cuốn sách không có gáy chữ nào cả.

Sau này Nam mới biết, An Nhiên chưa từng có một cuốn sách nào trong kho. Cũng như cô chưa từng rời khỏi hiệu sách. Nhưng đó là chuyện của những đêm sau, khi màn sương bí ẩn trong lòng hiệu sách bắt đầu phả lên gáy anh. Còn lúc này, trong căn phòng sách tĩnh mịch chỉ còn ba người, Nam vẫn ngỡ mình là kẻ lạc lối may mắn tìm được nơi chứa nỗi đau.

Ông Khải rót thêm trà vào tách. Hơi nước mỏng bay lên, tan dần trong ánh sáng non nớt của ngọn đèn già. Đâu đó giữa những kệ sách, thời gian như đứng yên, chờ một bàn tay lật mở. Và Nam biết rằng, đêm mai, đêm kia, và rất lâu về sau, anh sẽ vẫn còn nhìn thấy cánh cửa gỗ không biển hiệu giữa con ngõ cũ, nơi mọi cuộc đời chưa từng sống đang nằm im chờ được đọc.