Người giữ tạm thời
Không gian hiệu sách vẫn phủ một lớp tĩnh lặng như thể thời gian bên ngoài không chạm được vào nơi này. Trên chiếc bàn gỗ cũ kỹ, cuốn sách bìa da màu xám vẫn mở ra trước mặt Nam, những con chữ trong đó như vừa chui vào tận mạch máu anh, quấn chặt lấy lồng ngực.
Nam ngồi im rất lâu. Bàn tay đặt hờ trên trang giấy đã ngả màu, nơi dòng cuối cùng của cuộc đời thay thế vừa khép lại: *“Minh Thư vẫn sống nhưng chưa một lần nhìn anh trai mà cười.”* Một câu ngắn gọn, lạnh lẽo, như nhát dao không dám tin là của chính mình.
Cuộc đời anh vừa thấy không hoàn hảo. Hoá ra nếu đêm đó anh không cãi nhau với Minh Thư, nếu cô không bỏ đi, nếu tai nạn không xảy ra, thì mọi thứ vẫn vỡ vụn theo một cách khác. Cha mẹ vẫn ly hôn. Anh vẫn bỏ nghề biên tập. Minh Thư vẫn sống mòn trong cô độc. Không ai được cứu rỗi bằng một lựa chọn khác.
Anh ngẩng lên, giọng khàn đặc vì xúc động:
“Bác cho cháu đọc tiếp được không?”
Ông Khải đứng bên cửa sổ gỗ, nơi ngoài kia chỉ có màn đêm đen kịt và một con hẻm không tên. Ông không quay lại, chỉ chậm rãi lắc đầu:
“Không thể.”
“Tại sao?”
“Vì cháu chưa thuộc về nơi này.”
Ông Khải xoay người, bước tới chiếc bàn nơi Nam đang ngồi. Ông đưa tay khép cuốn sách lại, động tác dứt khoát nhưng không lạnh lùng.
“Sách của mỗi người rất đặc biệt, thằng trẻ. Chúng không dành cho khách qua đường.” Ông nhìn Nam bằng đôi mắt sâu thẳm dưới hàng mày đã phai màu. “Chỉ khi nào cháu là người của hiệu sách, cháu mới được phép tiếp xúc với sách.”
“Người của hiệu sách?”
“Là nhân viên.”
Nam sững lại. Anh vừa nghĩ đến việc rời đi, vừa biết mình không thể rời đi. Cuốn sách kia chưa cho anh câu trả lời. Nó chỉ cho anh thấy một sự thật anh chưa từng dám nghĩ tới: không có lựa chọn nào là hoàn hảo. Nhưng điều đó không có nghĩa là anh có thể buông xuống ngay được. Anh vẫn cần hiểu. Cần tiếp tục đọc. Cần biết vì sao cuốn sách lại chọn cho anh thấy đúng cái viễn cảnh ấy.
“Cháu có thể làm gì ở đây?” Nam hỏi, giọng trầm xuống.
Ông Khải mím môi, như đang cân nhắc. Một lúc sau, ông nói chậm rãi:
“Hiệu sách mở từ nửa đêm đến bốn giờ sáng. Có người ra, có người vào. Việc của nhân viên là sắp xếp sách, giữ cho kệ không rối, giúp khách tìm đúng cuốn sách mang tên họ. Không hơn.”
“Chỉ vậy thôi?”
“Không hơn.” Ông Khải nhấn mạnh. “Nhưng cần thêm ba điều.”
Ông đưa tay chỉ lên một tấm bảng gỗ nhỏ treo lệch cạnh chiếc đồng hồ cổ đã chậm mười hai phút. Trên đó khắc mấy dòng chữ đã mờ:
*Không hỏi sách của người khác.*
*Không mang sách ra khỏi hiệu sách.*
*Không đọc chương cuối cùng của chính mình.*
Ba điều ấy, Nam vừa nghe ông Khải nói lại bằng giọng trầm đều như đọc kinh.
“Cháu hiểu chưa?”
“Rồi.”
“Về giờ giấc thì làm từ 0 giờ đến 4 giờ sáng. Không trễ, không nghỉ.” Ông Khải gõ ngón tay xuống mặt bàn. “Nếu vi phạm, cháu sẽ không bao giờ thấy cánh cửa này nữa.”
Nam nghe vậy thì gật đầu. Sâu trong lòng dâng lên một loại quyết tâm mơ hồ. Anh không biết vì sao mình lại muốn ở lại nơi này, có lẽ vì cuốn sách kia đã khơi lên trong anh một hy vọng méo mó: rằng nếu anh làm việc ở đây đủ lâu, anh sẽ hiểu thêm về cuộc đời mình. Rằng có thể anh sẽ tìm ra được một phiên bản nào đó mà Minh Thư thực sự hạnh phúc, dù là trong một thế giới không bao giờ xảy ra.
Ông Khải nhìn anh, ánh mắt bớt dò xét hơn.
“Nếu cháu chấp nhận, thì từ giờ này, cháu là người giữ tạm thời của hiệu sách.”
“Được.”
Nam nói gọn. Lần đầu tiên sau chín mươi đêm mất ngủ, anh cảm thấy mình đã quyết định điều gì đó bằng cả tỉnh táo, dù quyết định ấy xảy ra trong một căn phòng không có thật trên bản đồ.
Ngay lúc đó, từ phía mấy kệ sách cao tít phía trong, một giọng nữ vang lên nhẹ bẫng như tiếng gió lùa qua giá gỗ:
“Anh mới tới à?”
Nam giật mình quay lại.
Dưới thứ ánh sáng vàng dịu lọc từ chiếc đèn bàn cổ, một cô gái trẻ đang đứng giữa hai kệ sách, tay còn đang đặt lên gáy một cuốn sách mỏng. Cô mặc áo sơ mi trắng rộng, quần vải tối màu, tóc búi thấp hơi rối. Khuôn mặt thanh thoát, nụ cười nhẹ nhưng đôi mắt lại sâu hun hút khiến người khác có cảm giác như thể cô đã ở đây từ rất lâu, lâu hơn bất kỳ ai có thể nhớ.
“Anh là… người mới hả?” Cô nghiêng đầu, nụ cười nở thêm một chút. “Em tên Nhiên. An Nhiên.”
Nam lúng túng đứng dậy, khẽ cúi chào:
“Anh Nam. Nguyễn Hoài Nam.”
“Ừm, em biết,” Cô vừa nói vừa rút một cuốn sách ra khỏi kệ và đặt nó vào đúng vị trí lệch trên hàng trên. “Ông Khải ít khi nhận ai lắm. Anh phải dở lắm mới khiến ông ấy đồng ý.”
“Dở?”
“Dở do mất ngủ.” Cô cười, rồi quay lưng đi tiếp, không giải thích thêm.
Ông Khải lên tiếng từ phía sau:
“Nhiên, dẫn cậu ấy đi quanh hiệu sách một vòng. Để cậu ấy biết chỗ nào là gì.”
Nhiên dừng bước, liếc sang Nam:
“Đi với em.”
Giọng cô không quá thân thiết, cũng không xa cách. Đúng kiểu một nhân viên lâu năm hướng dẫn người mới bắt đầu công việc.
Nhiên đưa Nam len qua các hàng kệ gỗ đen bóng, cao đến trần, trên đó đầy những cuốn sách đủ kích cỡ. Có cuốn bìa da sờn chỉ, có cuốn bìa vải nâu đã bạc màu, có cuốn mỏng như tập tài liệu, có cuốn dày như một khối gạch. Nhưng hầu hết gáy sách đều không ghi tên, chỉ có những ký hiệu riêng rất khó nhớ.
“Đây là khu sách tham chiếu.” Nhiên dừng lại trước một kệ thấp. “Mấy cuốn này dùng để tra cứu. Khách không đọc, chỉ nhân viên mới dùng.”
Nam tò mò hỏi:
“Tra cứu cái gì?”
Nhiên im lặng một nhịp, rồi khẽ lắc đầu:
“Không quan trọng. Sau này anh sẽ biết.”
Cô lại bước tiếp, chỉ về phía một dãy kệ cao hun hút ở bên trái.
“Khu sách đặc biệt. Khách tự tìm, mình không xen vào.”
“Khách tự tìm thế nào?”
“Cứ đi dọc theo lối hẹp nhất, sách sẽ hiện ra với họ.” Nhiên quay sang nhìn Nam, ánh mắt xa xăm. “Miễn là họ thật sự cần.”
Nhiên càng nói, Nam càng nhận ra cô gái này luôn né tránh những câu hỏi về bản thân. Khi anh hỏi cô làm ở đây bao lâu, cô chỉ cười và nói “em quen với nơi này rồi.” Khi anh hỏi vì sao cô vẫn còn thức vào giờ này, cô đáp “giờ của em chỉ bắt đầu từ nửa đêm.” Mọi câu trả lời đều tròn trịa nhưng không để lộ điều gì. Ngay cả khi Nam cố ý dừng lại trước một kệ sách phía trong, nơi có một khoảng trống kỳ lạ giữa các gáy sách, Nhiên cũng nhanh chóng giục anh rời đi.
“Chỗ đó hỏng rồi,” cô nói, tay vịn nhẹ lên kệ gỗ như muốn che khoảng trống ấy. “Không cần sắp xếp.”
“Nhưng…”
“Đừng để ý.”
Nhiên quay người bước tiếp, bóng lưng mảnh khảnh đổ dài trên sàn gỗ kêu khe khẽ. Nam chần chừ nhìn khoảng trống thêm một lần, rồi cũng theo cô ra phía ngoài.
Trong lúc đi, anh cố gắng bắt chuyện thêm vài lần, nhưng Nhiên chỉ hỏi anh đã ăn gì chưa, rồi kể về việc sách ở khu vực phía sau hay bị xê dịch vào buổi sáng khi hiệu sách đóng cửa. Tuyệt nhiên không hé lộ bất cứ điều gì về gia đình, bạn bè, hay nơi cô sống ban ngày. Cô giống như một bóng ma mềm mại trượt giữa các kệ sách, càng gần càng khó nắm bắt.
Khi đồng hồ cổ điểm bốn tiếng, ông Khải gọi Nam ra phía cửa.
“Đến giờ rồi. Ngày mai quay lại đúng giờ.”
Nam nhìn quanh. Không thấy Nhiên đâu. Cô gái ấy đã lùi sâu vào bên trong lúc nào không hay.
“Còn Nhiên?”
“Cô bé ở lại.”
“Ở lại hiệu sách?”
Ông Khải không trả lời, chỉ mở cửa. Phía bên ngoài, con hẻm tối vẫn im lìm như chưa từng có tiếng động. Nam bước ra khỏi hiệu sách, cảm giác không khí bên ngoài chạm vào da thịt lạnh đến buốt.
Anh quay lại để nói một lời cảm ơn, nhưng cánh cửa gỗ cũ kỹ đã biến mất. Trước mặt anh chỉ còn bức tường ẩm mốc của tiệm tạp hoá cũ, loang lổ vết rêu đen, không có bảng hiệu, không có núm cửa. Ánh đèn vàng trong hiệu sách cũng tắt ngấm.
Nam đứng giữa con hẻm quen vài giây, ngực đập nhanh. Anh sờ lên bức tường, nơi vừa còn là cánh cửa gỗ sờn, bàn tay chỉ chạm phải lớp vôi lạnh và bụi đường.
Một cơn gió sớm mai lướt qua gáy, khiến anh rùng mình. Bốn giờ năm phút. Màn đêm đang rút dần ở phía đông, nhường chỗ cho một ngày mới u ám.
Có thật sự là mình vừa ở trong đó không?
Nam siết chặt bàn tay vẫn còn hơi ấm của trang sách, rồi bật cười nhạt vì nhận ra mình chẳng mang được gì ra ngoài. Tất cả chỉ còn trong trí nhớ: gương mặt điềm tĩnh của ông Khải, nụ cười lơ lửng của An Nhiên, và bản giao kèo vừa ký bằng lời trong một nơi không tồn tại trên bản đồ.
Anh bước ra khỏi con hẻm, ánh đèn đường đầu tiên vụt tắt sau lưng. Trong lồng ngực, lần đầu tiên sau nhiều tháng, một cảm giác gì đó giống như sự mong chờ lại trồi lên.
Đêm mai, anh sẽ trở lại.
Dù điều đó có nghĩa là gì đi nữa.